Krakowskie Ogrody Społeczne to projekt, który jest odpowiedzią na rosnącą wśród mieszkańców potrzebę tworzenia ogrodów w mieście. Wyjątkowy jest jednak ich charakter i sposób funkcjonowania. Kluczowe jest tu pojęcie „społeczny”.

Czym więc jest ogród społeczny?

Jest to przestrzeń, która ma wymiar wspólnotowy, ponieważ tworzona jest przez mieszkańców. To z kolei wskazuje na jego otwartość. Każdy może być częścią społeczności, która go tworzy i z niego korzysta. Jest to miejsce ogólnodostępne, którego charakter jest odpowiedzią na potrzeby lokalnej społeczności. Zacznijmy jednak od początku. Kto i co jest potrzebne do stworzenia i funkcjonowania ogrodu społecznego?

Lider to podstawa

Do stworzenia i dalszego funkcjonowania ogrodu potrzebny jest ktoś kto takie przedsięwzięcie zainicjuje. Możliwości jest kilka. Może być to np. osoba fizyczna, mieszkaniec, który chce zmienić kawałek miejskiej przestrzeni. Ogrody społeczne mogą również powstawać chociażby przy Radach Dzielnic, centrach aktywności lokalnej takich jak PAL-e, CAS-y bądź ośrodki kultury. W każdym przypadku bardzo istotną kwestią jest lider. To on jest motorem napędowym pierwszych działań, a na dalszym ich etapie będzie w stanie je spajać i koordynować w ramach wypracowanych wraz z grupą inicjatywną zasad. Tutaj dochodzimy do drugiej ważnej kwestii. Ogród społeczny jak sama nazwa wskazuje tworzony jest przez społeczność, tak więc jedna osoba to za mało.

Wespół w zespół

Wspólnotowy charakter ogrodu trzeba budować od początku. Ważna jest więc grupa inicjatywna (min. 3 osoby), która swoim zaangażowaniem i pasją do tematu zarażać będzie kolejnych ogrodników-społeczników. Może być to krąg przyjaciół czy sąsiadów. A może jest nas więcej? Istotne jest więc również zorganizowanie spotkania dla wszystkich potencjalnie zainteresowanych powstaniem ogrodu w konkretnej lokalizacji. Ogród społeczny jest przestrzenią wspólną, ogólnodostępną, w związku z tym mieszkańcy powinni mieć poczucie, że na każdym etapie mogą włączyć się w jego tworzenie i rozwijanie. Dobrym pomysłem jest zorganizowanie otwartego spotkania, rozpowszechnienia informacji chociażby za pomocą plakatów czy mediów społecznościowych, które pozwolą na zrzeszenie jak największej ilości osób chcących współtworzyć ogród. Musi to być miejsce, które w sposób naturalny wpisze się w życie lokalnej społeczności podnosząc walor rekreacyjny okolicy. Im większy zasięg akcji informacyjnej tym lepiej dla samego, nowo powstającego ogrodu.

Miejsce

Kluczowym pytaniem jest również pytanie o miejsce, w którym ma powstać ogród społeczny. Zorganizować go można na działkach będących własnością Gminy Miejskiej Kraków, czyli takich które utrzymywane są przez Zarząd Zieleni Miejskiej. Macie pomysł na ogród? Super, pomożemy znaleźć teren w waszym najbliższym otoczeniu, który spełnia powyższy warunek. Macie wstępnie wytypowany teren? Jeszcze lepiej. Weryfikacja działki trwa zaledwie kilka minut. Jeśli miejsce nie jest własnością gminy, wspólnie zastanowimy się nad doborem lokalizacji ogrodu. W tym momencie nic już nie stoi na przeszkodzie, żeby podpisać umowę bezpłatnego użyczenia terenu. Umowę podpisuje lider, a pozostali (min. 2 osoby) ogrodnicy-społecznicy składają deklarację członkostwa. Ogród oddany jest w Wasze ręce na rok z możliwością przedłużenia na kolejne lata. Wierzymy, że zieleń pozytywnie uzależnia i ogród na stałe wpisze się świadomość lokalnej społeczności, co pozwoli na jego wieloletni rozwój.

Dalsza pomoc

Najtrudniejszy pierwszy krok. Dlatego postaramy się, aby dzięki naszej pomocy był on możliwie jak najprostszy. Wsparcie jakiego udzielamy jest wieloaspektowe.  Z jednej strony będzie to wsparcie merytoryczne polegające na opracowaniu projektu, odpowiednim doborze roślin do charakteru i funkcji jakie ogród ma spełniać. Z drugiej strony chcemy, aby przyszli ogrodnicy-społecznicy mieli możliwość poszerzania swojej wiedzy z zakresu ogrodnictwa. Służyć temu będą cykliczne warsztaty zorganizowane w ramach Szkoły Miejskich Ogrodników. Zapoznacie się na nich z takimi tematami jak wysiew roślin ozdobnych, zbiory z donic czy naturalne metody ochrony roślin przed szkodnikami. Miejscy pasjonaci zieleni będą mogli również na bieżąco korzystać z wiedzy i wsparcia doświadczonego ogrodnika, który pomoże zapał i chęci zamienić w konkretne działania w nowo powstającym ogrodzie. Pomoc będzie miała również wymiar materialny. Ogrodnicy dostaną tzw. pakiet na start, czyli ławo-stół, narzędzia do pracy czy rabaty podniesione. Wierzymy, że każdy ogród będzie inny i wypracuje swój niepowtarzalny charakter, dlatego też pakiet na start może zostać dostosowany indywidualnie.

Funkcje, zasady i dalsze działanie

To Wy decydujecie jaki charakter będzie miało tworzone przez Was miejsce. Czy będzie to ogród kwiatowy, ozdobny, warzywny, czy rekreacyjny? Nic nie stoi na przeszkodzie, aby łączył w sobie różne funkcje. Ważne aby jak najpełniej odpowiadał na Wasze potrzeby, bo od tego zależy jego powodzenie. Musi to być miejsce, do którego będziecie przychodzić z radością i w którym praca będzie dawała Wam satysfakcję. Ogrody społeczne niekiedy powstają w miejscach mocno zdegradowanych. Wymaga to dużo większej pracy na początku ale daje spektakularny efekt i większe poczucie misji i determinacji, ponieważ jest jednocześnie odzyskiwaniem miasta przez mieszkańców. Elementem obowiązkowym towarzyszącym powstawaniu ogrodu musi być również opracowanie zasad funkcjonowania miejsca oraz tworzącej go społeczności. Ogród to przede wszystkim społeczność, która go tworzy i jest zjednoczona wokół jednej idei. Warto więc, aby od samego początku zasady takiej współpracy były jasne i akceptowalne dla wszystkich twórców i użytkowników miejsca. Funkcjonowanie ogrodu na dalszym etapie to przecież pewnego rodzaju zarządzanie nim jako całością, która będzie pełnić różnego rodzaju funkcje rekreacyjne i animujące przestrzeń dla lokalnej społeczności. Urodziny, pikniki i sąsiedzkie spotkania w ogrodzie pachnącym kwiatami i ziołami? Jak najbardziej. To zależy już tylko od Was i Waszej kreatywności. My ze swojej strony zadbamy o to, aby Krakowskie Ogrody Społeczne były połączone jedną ideą, miały możliwość wzajemnej wymiany doświadczeń zarówno z zakresu ogrodnictwa i animacji przestrzeni miejskiej.

Tak więc… do dzieła!



                                                  Ogród społeczny Siemaszki