Tężnie solankowe w Krakowie

Na terenie Krakowa znajdują się trzy tężnie solankowe, dostępne dla odwiedzających bezpłatnie, w sezonie czynne przez całą dobę.

Pierwsza z nich została otwarta w 2020 roku nad Zalewem Nowohuckim. Zlokalizowana jest po północnej stronie zbiornika, przy ul. Bulwarowej.

Druga tężnia znajduje się przy Zalewie Bagry – we wschodniej części akwenu, przy ul. Bagrowej. Oddana do użytku w 2021 roku, powstała dzięki projektowi wybranemu w ramach Budżetu Obywatelskiego Miasta Krakowa.

Najmłodsza, trzecia tężnia została uruchomiona pod koniec 2024 roku przy ul. Biskupa Filipa Padniewskiego, w bezpośrednim sąsiedztwie Łąk Nowohuckich. Jej budowa została dofinansowana ze środków budżetu województwa małopolskiego w ramach programu „Małopolskie tężnie solankowe”.

Wszystkie tężnie działają od kwietnia do października. Terminy rozpoczęcia i zakończenia sezonu mogą się różnić w zależności od warunków atmosferycznych.

Tężnie pełnią funkcje rekreacyjne, nie są urządzeniami wykorzystywanymi w ramach leczenia uzdrowiskowego i w aktualnym stanie prawnym nie podlegają żadnym regulacjom. Niemniej jednak ich obsługa obejmuje szereg działań mających na celu zapewnienie prawidłowego funkcjonowania, utrzymania właściwego stanu sanitarno-higienicznego i technicznego oraz bezpieczeństwa użytkowników.

Do codziennych czynności wykonywanych w ramach obsługi w/w tężni należy:

• sprawdzenie poziomu solanki w zbiorniku, stężenia solanki oraz ocena przejrzystości solanki,
• kontrola działania lamp UV,
• regulacja ilości dopływającej wody z sieci wodociągowej do zbiornika,
• usunięcie zanieczyszczeń np. liście, śmieci,
• sprawdzenie stanu instalacji wodnej i elektrycznej oraz sprawności pomp,
• kontrola i regulacja dysz odpowiadających za równomierne dostarczanie solanki na
• ścianę rozpylającą,
• oczyszczenie koryt rozprowadzających solankę, 
• utrzymanie czystości otoczenia obiektu,
• co najmniej jeden raz w tygodniu następuje wyłączenie obiektów z użytkowania,
• dokładne mycie i dezynfekcja górnych instalacji tężni wodą o temperaturze powyżej 65 st. C.

Wiosną, przed uruchomieniem tężni, wykonywane są prace konserwacyjne oraz dezynfekcja urządzeń wodą o temperaturze min. 65 st. C tj. konstrukcji, zbiornika, systemu rur doprowadzających solankę do koryt i dysz, pomp, ścian z tarniny, niecek ociekowych oraz ławek znajdujących się w pobliżu. Następnie zbiornik napełniany jest świeżą solanką. Każda kolejna wymiana solanki wymaga wykonania ponownego czyszczenia i dezynfekcji całego obiektu. Dodatkowo wszystkie tężnie utrzymywane przez ZZM wyposażone są w lampy dezynfekujące, emitujące promieniowanie UV-C, które neutralizuje bakterie, wirusy i grzyby znajdujące się w solance.

Niezależnie od systematycznego prowadzenia wszystkich działań kontrolnych i utrzymaniowych, istnieje ryzyko pojawienia się w solance szkodliwych dla człowieka mikroorganizmów. Obecność patogenów w tężniach może być wynikiem bezpośredniego narażenia obiektu na działanie czynników atmosferycznych i środowiskowych (deszcz, kurz, zanieczyszczenia przenoszone przez wiatr). Ponadto dzikie zwierzęta, szczególnie ptaki, mogą zanieczyścić solankę zarazkami przez bezpośredni kontakt lub odchody. Istotnym zagrożeniem są także niewłaściwe, niezgodne z regulaminem zachowania użytkowników oraz brak przestrzegania zasad higieny, które mogą prowadzić do skażenia mikrobiologicznego.

W trosce o bezpieczeństwo użytkowników wykonaliśmy badania mikrobiologiczne solanki. Na podstawie otrzymanych wyników badań wystąpiliśmy z pismem do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy (NIZP PZH – PIB) o wydanie opinii dotyczącej wpływu tężni działających w obiegu zamkniętym na zdrowie użytkowników, a także opracowanie jasnych wytycznych sanitarnych i rekomendacji.

Instytut Zdrowia Publicznego PZH potwierdził, iż wszystkie czynności i działania wykonywane przez ZZM mające na celu utrzymanie oraz zapewnienie właściwych warunków higieniczno-sanitarnych na miejskich tężniach solankowych są prawidłowe. 

W związku z powyższym wskazujemy konieczność opracowania wytycznych i rekomendacji uwzględniających: dopuszczalne limity zanieczyszczeń mikrobiologicznych wody solankowej używanej w obiektach, ocenę ryzyka zdrowotnego, określenie zaleceń dotyczących częstotliwości wymiany solanki, a także  stosowania metod jej uzdatniania.